بهداشت دهان و دندان

روش های کم هزینه ، ایمن و موثری برای پیشگیری از بیماری های دهان و دندان وجود دارد . پیشگیری از بیماری های دهان و دندان علاوه بر کمکی که به حفظ سلامت سایر اعضاء بدن می کند، در حفظ زیبایی و شادابی صورت تاثیر عمده ای دارد . آشنایی والدین و انتقال اطلاعات به فرزندانشان یکی از راه های کاهش مشکلات بیماری های دهان و دندان در آینده است تا بدینوسیله علاوه بر حفظ سلامت بدن ، از درمان های پیچیده و پر هزینه و عواقب ناشی از ارتباط متقابل دهان و دندان با بیماری های گوارشی ، قلبی ، روحی و روانی کاسته شود.

کنترل غذایی

مواد غذایی مفید:

 بهترین توصیه برای حفظ سلامت دهان و دندان عمل کردن به هرم غذایی مفید است، که علاوه بر حفظ سلامت دهان و دندان به سلامت کلی بدن نیز کمک می کند . مقدار مصرف در این هرم طوری است که انواع غذاهای کف هرم مفید بوده و بایستی غالب رژیم غذایی را تشکیل دهد و در امتداد آن مصرف مواد غذایی به سمت راس هرم ، بایستی کاهش پیدا کند.

مواد غذایی مضر:

 قندها به عنوان منبع اصلی تغذیه باکتری های ایجاد کننده پوسیدگی دندان ، متهم ردیف اول می باشند . معمولا در کشورهای در حال توسعه ، ارزان بودن این مواد غذایی در مقایسه با مواد پروتئینی و سبزیجات ، تمایل به استفاده از مواد قندی را افزایش می دهد. کاهش استفاده از این مواد (قندها) علاوه بر سلامت دهان و دندان به سلامت کلی بدن نیز کمک می کند.

نحوه مصرف:

 در صورتیکه از مواد غذایی قندی استفاده می شود، بهتر است از دفعات مصرف آنها در طی شبانه روز کاسته شود . بطور مثال : اگر قرار است حجمی دلخواه از این مواد مصرف شود ، بهتر است بجای تقسیم آن در طی دفعات ، آن را در یک وعده مصرف و پس از آن دهان و دندان ها شسته شوند.

بهداشت

اهمیت بهداشت دهان و دندان:

حفظ بهداشت دهان و دندان علاوه بر حفظ سلامتی آنها، تاثیر عمده ای در سلامت کلی بدن دارد . در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان ، ذرات غذائی در اطراف دندان ها باقی مانده و می تواند منجر به ایجاد بیماری های پوسیدگی ، بیماری لثه و بوی بد دهان شود. بهترین و کم هزینه ترین روش برای پیشگیری از این بیماری ها حفظ بهداشت دهان و دندان می باشد. بدین منظور لازم است از مسواک، نخ دندان و در صورت صلاحدید دندانپزشک ، از دهانشویه استفاده شود.

نخ زدن دندان:

امروزه انواع نخ دندان های مومی و غیر مومی، فلورایددار و فاقد فلوراید وجود دارند. نخ دندان فلوراید دار ارجح بوده ، و در صورتیکه دارای دندان های به هم چسبیده هستید که نخ به آسانی از آنها عبور نمی کند از نخ دندان دارای موم استفاده نمائید تا حالت مومی آن در عبور نخ دندان، از بین دندان ها به شما کمک کند. در مواردی با توجه به نوع درمانهای دندانپزشکی انجام شده ممکن است نیاز به وسایل کمکی داشته باشید . در این مورد از دندانپزشکتان راهنمایی بخواهید.

مرحله اول

طول ۳۰ سانتیمتر از نخ دندان را جدا نموده و آنرا دور انگشتان میانی هر دو دست بپیچانید. برای هدایت نخ دندان در بین دندان ها از حرکات انگشتان اشاره و شست در دست کمک بگیرید.

مرحله دوم

با راهنمایی انگشتان اشاره ، نخ را به آرامی در بین دو دندان قرار داده و با حرکت اره مانند سعی کنید آنرا از نقطه تماس دو دندان عبور دهید. این کار را با آرامش انجام دهید تا با حرکت کنترل نشده باعث صدمه به لثه نشوید.

مرحله سوم

 نخ دندان را در دور دندان قرار دهید ، بطوریکه دندان را در برگرفته و شکل قوس C مانند به خود بگیرد. نخ را همزمان بر روی سطح دندان فشار داده و آنرا به آرامی به بالا و پائین حرکت دهید . در سمت لثه ، نخ باید به آرامی در زیر لثه قرار گیرد. با حرکت نخ بر روی دندان و تمیز شدن آن، صدای تمیزی حرکت نخ روی دندان احساس می شود . برای دندان مجاور نیز این حرکت را تکرار نمائید.

مرحله چهارم

قسمت تمیزی از نخ دندان را آزاد نموده ، دندان دیگری را نخ بزنید. این فرایند را برای تمام دندانها بخصوص دندانهای عقب تکرار نمایید.

مرحله پنجم

پس از اتمام نخ زدن تمام دندانها ، دهان خود را با آب شستشو داده و برای بررسی تمیز شدن دندان ها لبخند زده و آنها را از نظر تمیزی کنترل نمائید.

مسواک زدن:

مرحله اول

عمده مسائلی که در ارتباط با طرح مسواک و اثر آن در کاهش میزان پوسیدگی مطرح می شود تبلیغات است و فقط روش صحیح مسواک زدن است که باعث تمیزی دندان ها و لثه می شود. در صورتیکه وضعیت دندان ها و لثه هایتان طبیعی است نوع مسواک شما باید نرم با اندازه متوسط باشد . در صورت وجود هر نوع مشکلی لازم است در مورد نوع مسواک با دندانپزشکتان مشورت کنید. بعد از نخ زدن دندان ، ابتدا مسواک را کمی مرطوب نموده، مقدار کمی خمیر دندان برروی آن قرار دهید. لازم است خمیر دندان در الیاف مسواک فرو رفته باشد. بهتر است از خمیر دندان دارای فلوراید استفاده گردد.

مرحله دوم

مسواک با زاویه ۴۵ درجه بر روی سطح خارجی دندان قرار می گیرد و با حرکات لغزشی با دامنه کوتاه سطح دندان مسواک زده می شود. این عمل برای سطح خارجی تمام دندانها ادامه پیدا می کند.

مرحله سوم

برای اطمینان از تمیز شدن تمام نواحی می توانید با حرکات لغزشی مسواک و چرخاندن آن به سمت سطح جونده دندان ها، از تمیز شدن حاشیه لثه و بین دندان ها اطمینان حاصل نمائید. این کار را برای تمام دندان ها تکرار نمائید .

مرحله چهارم

سطح پشتی دندان های آسیاب کوچک و بزرگ در این مرحله تمیز می شوند . بدین منظور مسواک را با زاویه ۴۵ درجه در سطح پشتی دندان ها قرار داده و با حرکت لغزشی با دامنه کوتاه سعی کنید الیاف آن را به آرامی وارد حاشیه لثه کنید تا نواحی زیر لثه نیز تمیز گردد. برای تمیز شدن کامل نیاز به حرکت ۸-۷ مرتبه مسواک در ناحیه مربوطه می باشد .

مرحله پنجم

پشت دندان های جلو در فک بالا و فک پائین در این مرحله مسواک زده می شود. بدین منظور مسواک را در سطح پشتی دندان ها قرار داده و با حرکت لغزشی آن را تمیز نموده و در انتها مسواک را در فک بالا به سمت پائین و در فک پائین به سمت بالا بکشید.

مرحله ششم

مسواک را با حرکات لغزشی با دامنه کوتاه بر روی سطح جونده دندان ها حرکت دهید ، اینکار را از آخرین دندان یک سمت در هر فک شروع نموده و تا آخرین دندان سمت مقابل ادامه دهید.

مرحله هفتم

الياف مسواک یا پشت مسواک را به آرامی بر روی زبان بکشید تا مواد غذایی باقیمانده از سطح زبان پاک شوند. بدینوسیله می توان از بوی بد دهان پیشگیری نمود.

مرحله هشتم

در انتها دهان خود را با آب شستشو داده و برای بررسی تمیز شدن دندان ها لبخند زده و آنها را از نظر تمیزی کنترل نمائید.

مواد مکمل

مقدمه

علاوه بر تلاشی که شما در جهت حفظ سلامت دهان و دندانهایتان دارید ، مواد مکملی نیز وجود دارند که اقدام شما را تکمیل و به سلامت شما کمک می کنند. از وجود و نحوه استفاده مواد جدید ، با توجه به تغییرات و پیشرفت های دوره ای از دندانپزشکتان راهنمایی بخواهید.

خمیر دندان:

انواع خمیر دندان های دارای فلوراید به خمیر دندان های فاقد فلوراید ، ارجحیت دارند. تفاوت هایی از نظر ترکیب فلوراید در این خمیر دندان ها وجود دارد که رایج ترین آن ، سدیم فلوراید می باشد. در افراد با دارای حساسیت ریشه ، ترکیبات استانوس فلوراید ترجیح داده می شود. در مورد استفاده از آن با دندانپزشک خود مشورت نمائید.

دهانشویه فلوراید:

دهانشویه فلوراید در افراد در معرض خطر پوسیدگی دندان تجویز می گردد . برای استحکام دندان های تازه رویش یافته نیز این دهانشویه ها توصیه می شوند . دقت کنید دهانشویه فلوراید با دهانشویه ضد باکتری تفاوت دارد. از استفاده کردن آنها به جای یکدیگر خودداری نمائید. برخی از دهانشویه ها بطور روزانه و برخی بطور هفتگی استفاده می شوند. در این خصوص با دندانپزشکتان مشورت نمائید.

دهانشویه ضد باکتری:

این دهانشویه عمدتا در افراد با بیماری های لثه تجویز می گردد و با دهانشویه پیشگیری از پوسیدگی تفاوت دارد. استفاده خودسرانه از این دهانشویه ها ممکن است عوارضی همچون تغییر و بد رنگ شدن دندان ها را در پی داشته باشد. در صورتیکه دارای بوی بد دهان بوده یا دارای بیماری لثه هستید ، برای استفاده از این دهانشویه با دندانپزشک خود مشورت نمائید .

اقدامات حرفه ای

مقدمه

اقدامات حرفه ای برای تسهیل رعایت بهداشت و کمک به پیشگیری از ایجاد بیماریهای دهان و دندان انجام می شوند. در مواردی که دسترسی کافی برای تمیز نمودن ناحیه وجود ندارد، به کمک این اقدامات محل مورد نظر از دسترس باکتری ها خارج می شود . برخی از این اقدامات نیز مربوط به محکم تر نمودن ساختمان دندان می باشد که رایج ترین آن فلوراید تراپی می باشد. .

فلوراید تراپی حرفه ای:

علاوه بر دهانشویه فلورایدی که افراد می توانند در منزل استفاده کنند ، ترکیبات غلیظ تری از این ماده وجود دارد که صرفا توسط دندانپزشک قابل بکارگیری است . در این روش ، پس از آماده سازی سطوح دندان ها ، بسته به نوع ماده تجویز شده ، مقدار کافی از آن به مدت زمان کافی بر روی دندان های فرد قرار داده می شود. بکارگیری این ماده باعث تقویت استحکام دندان می شود و این روش بسته به مستعد بودن دندان فرد به پوسیدگی در دوره های ۳ – ۱ یا ۶ ماهه و بخصوص در کودکان و نوجوانان تجویز می شود.

فیشورسیلانت:

این ماده برای جلوگیری از دسترسی باکتریها به شیارها استفاده می شود . با توجه به اینکه امکان نفوذ الياف مسواک به درون شیارهای ظریف وجود نداشته ولی امکان نفوذ باکتریها و مواد غذایی به این شیارها وجود دارد که خطر شروع پوسیدگی و پیشرفت آن در این شیارها به مراتب بیشتر از سایر نقاط دندانی می باشد . در این شیارها که عمدتا بر روی دندان های آسیاب بزرگ و کوچک هستند از سیلانت (مهر و موم کننده ) استفاده می شود . این روش ارزان بوده و بکارگیری آن بسیار آسان و اثر آن قابل توجه می باشد. استفاده از این روش پیشگیری در اولین فرصت بعد از رویش دندان توصیه می شود.

معاینات دوره ای:

علاوه بر تمام اقدامات پیشگیری کننده ، معاینات دوره ای توسط دندانپزشک بسیار حایز اهمیت می باشد. در این معاینات ، کیفیت مسواک و نخ زدن دندان ، نیاز به استفاده از مکمل ها و اقدامات حرفه ای توسط دندانپزشک ارزیابی و تجویز می شود. برای پیشگیری و کنترل بیماری در مراحل اولیه نیاز به معاینات دوره ای ، حداقل هر ۶ ماه یکبار توسط دندانپزشک می باشد.

یک دیدگاه